Kompresörlerde LBP, MBP ve HBP Ne Demek?
Bir kompresörün teknik dokümanını açtığınızda, model ve gaz bilgisinin hemen yanında üç harfli bir kısaltma görürsünüz: LBP, MBP veya HBP. Bu kısaltma, kompresörün hangi soğutma uygulaması için üretildiğini gösterir ve doğru model seçiminde kapasite kadar belirleyicidir. Bu yazıda üç terimin ne anlama geldiğini, hangi sıcaklık aralıklarına karşılık geldiğini ve sisteminiz için hangisinin uygun olduğunu sade bir şekilde anlatıyoruz.
Tek bir kavram: buharlaşma sıcaklığı
Üç kısaltma da aynı şeyi tarif eder: kompresörün çalışmak üzere tasarlandığı buharlaşma (evaporasyon) sıcaklığı aralığı. Soğutucu akışkan evaporatörde buharlaşır ve kompresöre döner; bu noktadaki sıcaklık ne kadar düşükse, emiş basıncı da o kadar düşüktür. “Back pressure” (emiş basıncı) ifadesi buradan gelir:
- LBP — Low Back Pressure, düşük emiş basıncı
- MBP — Medium Back Pressure, orta emiş basıncı
- HBP — High Back Pressure, yüksek emiş basıncı
Yani bir dondurucu düşük buharlaşma sıcaklığında çalıştığı için LBP, bir nem alma cihazı ise çok daha yüksek bir sıcaklıkta çalıştığı için HBP sınıfına girer.
Sıcaklık aralıkları ve kullanım alanları
Sınıfların kullanım alanları genel olarak şöyledir:
| Sınıf | Tipik uygulamalar |
|---|---|
| LBP | Dondurucular, buzdolapları, muhafaza dolapları |
| MBP | İçecek soğutucuları, self servis teşhir dolapları |
| HBP | Soğutucular, nem alma cihazları, hava kurutucular |
Kesin sıcaklık aralığı ise modelin kendi teknik dokümanında yazar; üreticiler bu sınırları birebir aynı tanımlamaz. Embraco da teknik yazısında adlandırmanın üreticiye göre değişebileceğini belirtir.
Örnek olarak, kataloğumuzdaki Cubigel/Huayi modellerinin teknik dokümanlarında onaylı buharlaşma sıcaklığı aralıkları şu şekilde verilir:
- LBP modeller: −40 °C … −10 °C
- LMBP modeller: −40 °C … 0 °C
- HBP modeller: −15 °C … +10 °C
Buradaki LMBP (Low-Medium Back Pressure), bazı üreticilerin kullandığı ara bir sınıftır; hem düşük hem orta sıcaklık aralığını kapsar. Yani her katalogda tam olarak üç sınıf bulunmayabilir.
Farklı bir üreticide sınırlar biraz kayabilir: Tecumseh’in servis el kitabındaki tabloda düşük sıcaklık aralığı −40 °F ile +10 °F (yaklaşık −40 °C … −12 °C), orta sıcaklık aralığı −10 °F ile +30 °F (yaklaşık −23 °C … −1 °C) olarak verilir.
Neden önemli?
Kompresör, belirli bir sıcaklık aralığında en verimli çalışacak şekilde tasarlanır. Tecumseh’in hermetik kompresör servis el kitabında bu, şu şekilde ifade edilir (İngilizce orijinalinden çevrilmiştir):
“Hermetik kompresörler belirli bir evaporatör sıcaklık aralığı ve belirli bir soğutucu akışkan için tasarlanmıştır. Tasarım evaporatör sıcaklık aralığının dışında çalıştırılan kompresörlerde düşük pompalama verimi ve motor sorunları beklenebilir.”
Pratikte bunun anlamı şudur: MBP sınıfı bir kompresörü dondurucu uygulamasında kullanmak; istenen sıcaklığa hiç ulaşılamaması, kompresörün sürekli çalışması ve motorun zorlanması ile sonuçlanabilir. Kapasite (HP) doğru olsa bile, sınıf yanlışsa sistem beklendiği gibi çalışmaz.
Kendi kompresörünüzün sınıfını nasıl öğrenirsiniz?
En güvenilir kaynak, modelin kendi teknik dokümanıdır. Zingfa ve Huayi/Cubigel teknik dokümanlarında bu bilgi ilk sayfadaki “Application” satırında yer alır; örneğin “Low back pressure” veya “Medium/high back pressure” şeklinde yazar.
TURA Soğutma web sitesinde her ürün sayfasında ilgili modelin orijinal teknik dokümanı (PDF) indirilebilir durumdadır.
Yalnızca “Application” satırına bakmak bazen yeterli olmaz; dokümandaki performans verileri de hangi şartta ölçüldüğünü gösterir. Teknik dokümanlarda kapasite değerinin altında bir “Test Condition” tablosu bulunur ve buradaki buharlaşma sıcaklığı (örneğin −23,3 °C ya da +7,2 °C), o kapasitenin hangi çalışma aralığı için verildiğini belirtir. Düşük buharlaşma sıcaklığında ölçülen modellerde COP değeri belirgin şekilde daha düşüktür. Emin olamadığınız durumlarda satış ekibimize danışmanız en doğrusudur.
Kataloğumuzdan örnekler
Aşağıdaki bilgiler, her modelin üreticisi tarafından yayımlanan teknik dokümanından alınmıştır:
| Model | Sınıf | Buharlaşma sıcaklığı (teknik dokümandan) |
|---|---|---|
| Cubigel NPY 14 LAa R290 | LBP | −40 °C … −10 °C |
| Cubigel NST 34 LA-T R290 | LBP | −40 °C … −10 °C |
| Cubigel NUT 55 CA R290 | LBP | −40 °C … −10 °C |
| Cubigel NUT 60 CA R290 | LBP | −40 °C … −10 °C |
| Cubigel HYE 125 MHU R600a | LBP | −23,3 °C (test şartı) |
| Cubigel HYE 131 MHUa R600a | LBP | −23,3 °C (test şartı) |
| Cubigel NUF 45 NA R290 | LMBP | −40 °C … 0 °C |
| Cubigel NUF 70 NA R290 | LMBP | −40 °C … 0 °C |
| Cubigel NUF 80 NA R290 | LMBP | −40 °C … 0 °C |
| Cubigel NUY 120 NAa R290 | LMBP | −40 °C … 0 °C |
| Cubigel GU 60 TG R134a | HBP | −15 °C … +10 °C |
Diğer modeller için ilgili Cubigel veya Zingfa ürün sayfasındaki teknik dokümanı açıp “Application” satırına bakmanız yeterlidir.
Kapasiteyle karıştırmayın
Sık yapılan bir karışıklık, LBP/MBP/HBP sınıfını kapasiteyle aynı şey sanmaktır. İkisi ayrı seçimlerdir:
- Sınıf (LBP / MBP / HBP) sistemin çalışacağı sıcaklık aralığını belirler.
- Kapasite (HP veya watt) o sıcaklıkta ne kadar soğutma yapılacağını belirler.
Doğru seçim ikisinin birlikte değerlendirilmesiyle yapılır. Teknik dokümanlardaki kapasite tabloları da zaten bu mantıkla hazırlanır: belirli bir yoğuşma sıcaklığında, farklı buharlaşma sıcaklıkları için ayrı ayrı watt değerleri verilir.
Sık sorulan sorular
- LBP açılımı nedir? Low Back Pressure, yani düşük emiş basıncı. Düşük buharlaşma sıcaklığında çalışan dondurucu uygulamaları için üretilen kompresörleri tanımlar.
- MBP ve HBP arasındaki fark nedir? MBP orta sıcaklık uygulamaları (içecek soğutucusu, self servis teşhir dolabı), HBP ise daha yüksek buharlaşma sıcaklıklarında çalışan uygulamalar (soğutucular, nem alma cihazları, hava kurutucular) içindir.
- Bir MBP kompresörü dondurucuda kullanabilir miyim? Üreticiler kompresörün tasarım aralığı dışında kullanılmasını önermez; bu durumda verim düşer ve motor sorunları ortaya çıkabilir. Uygulamanıza uygun sınıftaki modeli seçmek gerekir.
- Bu bilgi teknik dokümanın neresinde yazar? Genellikle ilk sayfadaki temel özellikler bölümünde, “Application” satırında yer alır.
Kompresör seçimiyle ilgili diğer temel kavramlar için hermetik kompresör rehberimize, model ve seri kodlarının okunması için Cubigel kompresör rehberimize ve Zingfa seçim rehberimize göz atabilirsiniz.
TURA Soğutma olarak Cubigel ve Zingfa kompresörlerinde geniş stok ve teknik destek sunuyoruz. Uygulamanıza hangi sınıf ve kapasitenin uyduğundan emin değilseniz, sistem bilgilerinizle bize ulaşabilirsiniz.